Soorten dakpannen: welke pan past het beste bij uw huis?

Keramische dakpannen: gebakken klei

Keramische pannen worden van klei gebakken en zijn in Nederland het meest gebruikt. De kleur zit in het materiaal of in een geglazuurde of geengobeerde laag, en verbleekt daardoor nauwelijks. Een keramische pan neemt weinig vocht op, blijft daardoor schoner en is goed bestand tegen vorst.

De levensduur ligt bij normaal gebruik rond de vijftig jaar en loopt vaak verder op. Het zijn meestal niet de pannen die als eerste opgeven, maar de panlatten, de folie en de aansluitingen eronder. Nadeel is de prijs: keramisch ligt per vierkante meter boven beton, en een geglazuurde of vlakke uitvoering kost nog wat meer.

Tip: Geglazuurde pannen zijn glad en houden minder mos vast, maar op een dak met weinig zon en veel bomen blijft reinigen alsnog nodig.

Betonpannen: goedkoper in aanschaf, zwaarder op het dak

Betonpannen zijn geperst uit een mengsel van zand, cement en kleurstof. Ze zijn in aanschaf goedkoper dan keramische pannen en in veel modellen te krijgen. Op naoorlogse woningen en in nieuwbouwwijken ligt dit dan ook vaak op het dak.

Twee dingen zijn anders dan bij keramiek. Beton neemt meer vocht op, waardoor er eerder mos en algen op groeien en de kleur na vijftien tot twintig jaar zichtbaar verweert. En een betonpan is zwaarder: per vierkante meter scheelt dat tientallen kilo's met een keramische pan. Bij een oude kap is dat geen detail, maar een rekensom.

Tip: Een verweerde betonpan is niet meteen een kapotte betonpan. Verkleuring alleen is geen reden om een dak te vervangen; brokkelige randen en poreus oppervlak wel.

Leien, kunstlei en de overige mogelijkheden

Natuurleien zijn dunne platen natuursteen, gelegd op een volledig dakbeschot. Ze horen bij monumentale panden, torens en villa's, gaan bij goed vakwerk een eeuw mee en kosten navenant. Het leggen is specialistisch werk, dus niet elke dakdekker doet het.

Daarnaast bestaan er kunstleien van vezelcement, die het aanzicht van lei benaderen tegen een lagere prijs en een kortere levensduur, en lichte dakpanplaten van staal of kunststof. Die platen zijn vooral interessant als de constructie licht moet blijven, bijvoorbeeld op een schuur. Op een woonhuis blijft het geluid bij regen en hagel een aandachtspunt.

Model, vorm en dakhelling

Naast het materiaal kiest u een model. Dat bepaalt het aanzicht van de gevel, maar ook bij welke dakhelling de pan nog waterdicht is. Elke fabrikant geeft per model een minimale helling op. Blijft uw dak daaronder, dan is een extra waterkerende laag nodig of is een pannendak simpelweg niet de juiste oplossing.

Tip: Legt u een ander model terug, houd er dan rekening mee dat de latafstand verandert. De panlatten gaan er dan sowieso af.

Kleur, welstand en vergunning

Het vervangen van dakpannen geldt in de regel als gewoon onderhoud en is daarmee vergunningvrij, ook als de kleur verandert, zolang de detaillering van het dak gelijk blijft. Dat is de landelijke hoofdlijn. Gemeenten vullen die zelf in met hun eigen beleidsregels, dus wat in de ene gemeente zonder papieren mag, vraagt in de andere om overleg.

Let extra op bij een monument, een beschermd stads of dorpsgezicht en bij een vereniging van eigenaren met afspraken over het aanzicht. Een telefoontje naar de gemeente of een blik in de welstandsnota kost een half uur en voorkomt dat u een dak moet terugleggen.

Tip: Vraag een paar proefpannen op en leg ze buiten tegen de gevel. Een kleurstaal op papier wijkt bijna altijd af van de pan in het echt.

Wat kost het, en waar let u op in de offerte

De materiaalkeuze verschuift de prijs, maar het grootste deel van de rekening zit in het werk: de oude pannen eraf, afvoeren, nieuwe panlatten en folie, en alles wat er rond schoorsteen, dakramen en kilgoten bij komt kijken. Onderstaande bandbreedtes zijn richtprijzen inclusief leggen. Wat uw dak kost hangt af van de hoogte, de bereikbaarheid en de staat van de constructie, en staat in de offerte.