Blaasvorming en plassen op een plat dak: wat betekent dat?

Waar komt het vocht onder de dakbedekking vandaan?

Meestal van binnenuit. Warme, vochtige lucht uit de woning trekt omhoog, en als de dampremmende laag onder de isolatie ontbreekt, beschadigd is of bij de randen niet goed is doorgezet, komt die damp in de dakopbouw terecht. Daar koelt hij af en slaat hij neer als water. Boven een badkamer, een keuken of een slecht geventileerde uitbouw gaat dat sneller dan boven een koude garage.

De tweede bron is de uitvoering zelf. Bedekking die op een vochtige ondergrond is aangebracht, bijvoorbeeld op beschot dat een nacht in de regen heeft gelegen, sluit dat water in. Ook een ondergrond die niet stofvrij was of een verkleving die bij te lage temperatuur is gedaan, laat plaatselijk los.

De derde is een lek dat u nog niet als lekkage merkt. Water dat via een naad, een opstand of een doorvoer naar binnen loopt, verspreidt zich tussen de lagen en komt er uit zichzelf nooit meer uit.

Plassen op het dak: vanaf wanneer is dat een probleem?

Een plas direct na een stevige bui is normaal. Staat het water er na twee droge dagen nog, dan klopt er iets niet. De vakrichtlijn voor gesloten dakbedekkingssystemen houdt een afschot aan van zestien millimeter per meter, ruim anderhalve centimeter, zodat regenwater binnen een dag of twee van het dak af is. Wordt dat niet gehaald, dan blijft er water staan.

Daar zijn drie gebruikelijke oorzaken voor: het dak is met te weinig afschot aangelegd, de constructie is in de loop van de jaren gaan doorbuigen, of de afvoer werkt niet goed doordat er blad, mos of grind in zit. Bij een doorbuigend dak versterkt het zichzelf. Water is zwaar, en een plas van twee centimeter over een paar vierkante meter weegt al tientallen kilo's, waardoor de doorbuiging toeneemt en er nog meer water blijft staan.

Het water vreet niet meteen door de bedekking heen, maar het spoelt de beschermende leislag weg, houdt vuil vast waar mos en algen in groeien en bevriest in de winter. Op de plek van de plas veroudert de bedekking daardoor merkbaar sneller dan op de rest van het dak. Dat is ook de reden dat blazen en plassen elkaar vaak opzoeken.

Tip: Nameten is eenvoudig. Markeer na een bui de rand van de plas met een stift en kijk twee droge dagen later. Staat het water er nog, noteer dan waar en hoe diep, en laat die plek als eerste bekijken.

Welke blaas kan wachten en welke niet?

Niet elke blaas hoeft meteen open. Een paar kleine, harde bobbels op een dak dat verder droog is en nog jaren mee kan, houdt u gewoon in de gaten. Zodra ze zacht aanvoelen, water bevatten of in aantal toenemen, is de bedekking zelf aan het opgeven en heeft plaatselijk plakken weinig zin.

Tip: Loop niet over blazen heen en zet er geen ladder of tuinmeubel op. Een blaas die openbreekt maakt van een ongemak binnen een paar uur een lekkage.

Wat een dakdekker eraan doet

Bij een enkele blaas snijdt de dakdekker die kruislings open, slaat de flappen terug en laat de plek drogen. Is de ondergrond eronder droog, dan gaan de flappen terug in een nieuwe kleeflaag en komt er een stuk bedekking overheen dat ruim over de randen valt. Is de isolatie nat, dan moet dat stuk eruit en vervangen worden: anders zit het vocht er na de reparatie nog steeds.

Zitten er tientallen blazen, dan is het geen reparatiewerk meer. De vraag is dan of de bedekking eraf gaat of dat er een laag overheen kan, en die vraag beantwoordt alleen een proefsnede: een uitgesneden vierkantje waarin te zien is hoeveel lagen er liggen en of de isolatie droog is. Over natte isolatie een nieuwe, volledig dichte laag leggen levert binnen een paar jaar dezelfde blazen op.

Voor de plassen geldt hetzelfde onderscheid. Een verstopte afvoer of een vuil dakvlak is schoonmaakwerk. Te weinig afschot is dat niet: dat herstelt u met isolatieplaten op afschot of met een afschotlaag, en in de praktijk gebeurt dat bij een complete vernieuwing.

Voorkomen dat het na de reparatie terugkomt

Een herstelplek die het vocht laat zitten is uitstel. Wat wel werkt begint bij de opbouw: een doorlopende dampremmende laag onder de isolatie, droog materiaal tijdens de uitvoering en een afschot dat het water daadwerkelijk naar de afvoer brengt. Bij een bestaand dak valt dat pas bij de volgende vervanging goed te regelen, en juist daarom is het zonde om dat moment voorbij te laten gaan met een snelle plaklap.

Wat u tussendoor zelf in de hand heeft, is onderhoud. Twee keer per jaar de afvoeren en de dakrand vrijmaken houdt het water in beweging, en een rondje over het dak in het najaar laat zien of er bobbels of plassen bij zijn gekomen. Maakt u die foto's steeds vanaf dezelfde plek, dan ziet u het verschil tussen twee seizoenen meteen.

Tip: Vraag om foto's van het dak zoals het er nu bij ligt. Wie vanaf de grond een prijs noemt voor blaasvorming, heeft het probleem niet gezien.